Ένα απλό «ευχαριστώ» μπορεί να επηρεάσει όχι μόνο τον άνθρωπο που το ακούει, αλλά και όσους βρίσκονται γύρω και παρακολουθούν τη στιγμή, σύμφωνα με νέα μελέτη Αμερικανών ερευνητών.
Η έρευνα δείχνει ότι η έκφραση ευγνωμοσύνης λειτουργεί ως ένα είδος κοινωνικού σήματος.
Όταν κάποιος βλέπει έναν άγνωστο να ευχαριστεί ένα άλλο άτομο, είναι πιθανότερο να σχηματίσει θετικότερη άποψη γι’ αυτόν και να τον θεωρήσει άνθρωπο με τον οποίο θα μπορούσε να συνεργαστεί ή να αναπτύξει σχέση εμπιστοσύνης.
Η μελέτη με τίτλο «Gleaning Information from a “Thank You”: How Witnessing Expressions of Gratitude Shape Perceptions of and Actions Toward Others» πραγματοποιήθηκε από την υποψήφια διδάκτορα Ψυχολογίας Alexandra M. Gray και τον καθηγητή Ψυχολογίας David DeSteno του Northeastern University και δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Affective Science.
Οι ερευνητές πραγματοποίησαν δύο πειράματα στα οποία συμμετείχαν συνολικά 680 άτομα. Το ενδιαφέρον τους δεν επικεντρώθηκε σε εκείνον που δέχεται το «ευχαριστώ», αλλά στον τρίτο άνθρωπο που παρακολουθεί την αλληλεπίδραση.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι συμμετέχοντες αξιολόγησαν πιο θετικά όσους εξέφραζαν ευγνωμοσύνη. Τους απέδωσαν χαρακτηριστικά όπως ηθική, αξιοπιστία και θετική κοινωνική συμπεριφορά, ενώ η θετική εικόνα επεκτάθηκε και σε ιδιότητες που δεν σχετίζονται άμεσα με την ευγένεια, όπως η εξυπνάδα, η ικανότητα και η ελκυστικότητα.
«Ένα απλό “ευχαριστώ” μεταδίδει περισσότερα απ’ όσα νομίζουμε», εξήγησε η Alexandra Gray, σημειώνοντας ότι ακόμη και μια σύντομη έκφραση ευγνωμοσύνης μπορεί να δώσει σε έναν παρατηρητή πληροφορίες για τον χαρακτήρα κάποιου που δεν γνωρίζει.
Το «halo effect»
Οι ερευνητές συνδέουν το εύρημα με το λεγόμενο «φαινόμενο της άλω» (halo effect). Πρόκειται για την τάση κατά την οποία μια θετική εντύπωση που σχηματίζουμε για ένα χαρακτηριστικό ενός ανθρώπου μπορεί να επηρεάσει και την αντίληψή μας για άλλα χαρακτηριστικά του.
Έτσι, κάποιος που φαίνεται ευγενικός, ζεστός ή συμπονετικός επειδή εξέφρασε αυθόρμητα ευγνωμοσύνη μπορεί να θεωρηθεί ταυτόχρονα πιο έξυπνος ή ικανός, χωρίς να υπάρχουν άμεσες πληροφορίες που να επιβεβαιώνουν αυτές τις ιδιότητες.
Η επίδραση, πάντως, δεν περιορίστηκε στην πρώτη εντύπωση.
Στο δεύτερο πείραμα, οι συμμετέχοντες που είχαν σχηματίσει θετικότερη εικόνα για το άτομο που είπε «ευχαριστώ» εμφανίστηκαν περισσότερο διατεθειμένοι να το εμπιστευτούν και να συνεργαστούν μαζί του, ακόμη και όταν υπήρχε οικονομικό ρίσκο.
Όπως εξηγεί η Gray, αυτό θα μπορούσε να έχει πρακτική σημασία ακόμη και στον χώρο εργασίας.
Ένας εργαζόμενος που βλέπει έναν νέο συνάδελφο να ευχαριστεί κάποιον για τη βοήθειά του μπορεί να σχηματίσει θετική εικόνα γι’ αυτόν και αργότερα να είναι περισσότερο πρόθυμος να συνεργαστεί μαζί του.
Οι ερευνητές, ωστόσο, επισημαίνουν ότι τα συμπεράσματα έχουν όρια. Τα πειράματα αφορούσαν ανθρώπους που δεν γνωρίζονταν μεταξύ τους, επομένως ένα μεμονωμένο «ευχαριστώ» ενδέχεται να έχει μικρότερη επίδραση όταν κάποιος έχει ήδη σχηματίσει άποψη για ένα πρόσωπο.
Ανάλογο ερώτημα τίθεται και για τα social media, όπου μια δημόσια έκφραση ευγνωμοσύνης μπορεί να γίνει αντιληπτή από μεγάλο αριθμό ανθρώπων. Η Gray θεωρεί πιθανό να υπάρχει παρόμοια επίδραση, αν και στο διαδίκτυο απουσιάζουν στοιχεία όπως ο τόνος της φωνής, ενώ οι χρήστες συχνά έχουν ήδη διαμορφωμένη εικόνα για το πρόσωπο που κάνει την ανάρτηση.
